LAND VAN TECHNOCRATEN

Binnenlands Bestuur, 9 april 2004, door Martijn van der Kooij

Al twintig jaar discussieert Nederland over bestuurlijke vernieuwing. Voor het huidige kabinet zijn staatskundige aanpassingen en modernisering van het overheidsbestuur zelfs speerpunten. Helaas, zo constateert Herman Tjeenk Willink in het jaarverslag van de Raad van State, is er nog maar weinig nagedacht over de politieke en maatschappelijke omgeving waarin het bestuur functioneert. Vice-voorzitter Tjeenk Willink stelt dat er voor negatieve gevolgen – bijvoorbeeld de veronderstelde kloof tussen burger en politiek en beleid en uitvoering -oplossingen worden gezocht zonder dat er oog is voor de oorzaken.

Tjeenk Willink schetst in zijn beschouwing een staat waarin de afgelopen decennia voor maatschappelijke organisaties geen plaats meer was in de instituties. Zij zijn verdrongen door ambtelijke adviseurs, beleidsmedewerkers en ingehuurde consultants, waardoor het bestuur en de ambtelijke organisaties de kern van de staat zijn gaan vormen. Dit ambtelijk conglomeraat is in de analyse van de vice-voorzitter bovendien gefixeerd op beleid, regels en controle. Het gevolg is dat professionele uitvoerders zoals doktoren, leraren en politieagenten bedolven worden onder papier. Deze vergaande verambtelijking is volgens Tjeenk Willink de hoofdoorzaak van de slechte conditie waarin de staat verkeert. ‘Zij frustreert het politieke primaat, belemmert de uitvoerders in hun professionaliteit en beperkt de burgers in hun publieke verantwoordelijkheid.’ Wie de oplossingen die Tjeenk Willink bepleit goed leest, kan niet anders dan constateren dat hij de technocratische benadering van de paarse kabinetten een flinke schop na geeft. De vice-voorzitter pleit ervoor ruimte te geven aan volksvertegenwoordigers om het politieke debat te voeren, aan particuliere organisaties om tegenwicht te beiden aan markt en staat en uitvoerders te bevrijden van knellende regels. Dit moet er, in de woorden van Tjeenk Willink, toe leiden dat het hechte verbond van ambtenaren, rekenmeesters, toezichthouders, adviseurs en managers in publieke, semi-publieke en private instanties wordt doorbroken.

Het kabinet lijkt zo op het eerste gezicht op één lijn met de Raad van State te zitten, maar heeft tot nu toe bijzonder weinig laten zien op het gebied van de modernisering van de overheid. Hoewel de ministersploeg nu bijna een jaar geleden is beëdigd, studeert Thom de Graaf nog steeds op het vraagstuk. Wel is bekend dat zijn plan Andere Overheid heet, maar hoe hij dat precies gaat invullen, moet nog blijken. De meeste energie van de bewindsman is tot nu toe gaan zitten in het verdedigen van de gekozen burgemeester en het nieuwe kiesstelsel. Niet alleen de Tweede Kamer is op deze laatste twee punten tot nu toe zeer kritisch. Ook Tjeenk Willink geeft aan weinig te zien in directe democratie als oplossing voor de problemen van de staat. Het is volgens hem geen oplossing voor het gebrek aan politieke prioriteiten waaraan in de ambtelijke organisatie zozeer behoefte is. En ongeacht of dat zo is, lijkt het gezien de analyse van Tjeenk Willink zaak dat Thom de Graaf alles op alles zet om Nederland van zijn technocraten te bevrijden.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *